असं होतं ना!!!

असं होतं ना!!

कधीतरी उर फुटून सांगावसं वाटतं मनातलं,

कुशीत शिरून ढगांसारखं कोसळावसं वाटतं

आणि नेमकं जवळ कुणीच नसतं,

असं होतं ना!!

थकलेल्या खांद्यावरचे ओझे थोडे हलके करण्यासाठी

बचबच गर्दी मध्ये मदतीचा एखादा हात दिसतो

मात्र तो ही भास असतो,

असं होतं ना!!

रणरणत्या निर्जीव आयुष्याच्या प्रवासात

तहानलेल्या एकाकी पांथस्थाला दिसावे एखादे निळसर डोह

आणि जवळ जाता कळावे ते डोह नव्हते, होते फक्त मृगजळ

असं होतं ना!!

तुफानाच्या तडाख्याने भग्न घरात बसून ओल्या डोळ्याने आयुष्याची फरफट बघावी

आणि पुढल्या क्षणी छप्पर कोसळून त्याच आयुष्याची करुण संध्याकाळ व्हावी….

असं होतं ना!!

-सुमंत सांबरे

Advertisements
Posted in मुक्तछंद | 1 Comment

श्रीकृष्णार्पणमस्तु

रुक्मिणीच्या लटक्या रागाचे श्रीकृष्णास पडले कोडे
बोलाया तो धावला, ती घेई आढे वेढे

सांग सखे का धरिला असा, अबोला जीवघेणा
तुझ्या पायी श्रीमंती सारी दारी सोनियाचा मेणा

रत्ने बहु, भरजरी शेले आणुनि तुजला दिले
रूपवती सांग मला तू, हृदयी काय दुःख तुज सले?

म्हणे रुक्मिणी, असती सारे बहु मज, रुची नाही तयाची
सलते मनी हे वैभव आता, नको मौज महालाची

श्रीहरी संगे क्षण क्षण जगावा, सतत ध्यास हा चाले
विरहाच्या ह्या कल्पनेने, घाव करिती शंकेचे भाले

विसरलात का मला श्याम सख्या, गुन्हा काय असा झाला
जणू कुणाची दृष्ट लागली आपुल्या सहजीवनाला

नको मज हा संग सख्या, दररोज काळीज हे जाळी
पती सुखाच्या नसती रेषा मज दुर्दैवी भाळी

स्मितहास्य करीत सावध पावलाने, जवळी आला मुरारी
म्हणे वेडे उगा करीशी चिंता, बघ तुझ्या अंतरी

मिटुनी घे डोळे, आठव मग त्या मंगलसमयीच्या घटिका
गगनातुनी पुष्प उधळले, नाचू लागल्या लतिका

लग्नसंस्कार झाले मंगल, अमूर्त झाला सोहळा
परस्परांच्या स्पंदनांनी, जन्मला मनी जिव्हाळा

नाही मजला दूर कधी तू, नाही दिले अंतर
हा अवघड क्षण असेल सखे, नात्यातील मध्यंतर

दैवत्वाचे ओझे वाहणे, हे तर ह्या जन्मीचे काम
तरी जन्मोजन्मी तुझेच सखी ह्या हरीच्या हृदयी नाम

मानवरुपी ह्या देहाचे भोग आपण सारे भोगतो
निर्मिलेल्या भावविश्वाच्या गुंत्यात का असे अडकतो?

सृजनशील तू, शक्तीरुप तू, ऊर्जा ह्या विश्वाची
का धरिते राग सखे तू, लक्ष्मी नारायणाची

चल मांडुया डाव परत हा, खेळूया संसारखेळ
जिंकुनी घेऊ त्रिभुवन सारे, होता आपुला मेळ

त्या क्षणी रुक्मिणीस दिसले अद्वैत अलोट प्रेम
नांदू लागले सौख्य महाली, हासले नात्यातले हेम

-सुमंत सांबरे

Posted in Uncategorized | Leave a comment

राजकारण आणि समाजकारण

लोकहो, आम्ही सत्तेत आलो की घरे फुकट देऊ, ह्यांचे पुतळे उभारू, त्यांना आरक्षण देऊ नि सरसकट कर्जमाफी करू…… हे करु नि ते करू!! तुमचा उद्धार करण्याच्या आश्वासनांमार्फत तुमच्या डोक्यावर मिरी वाटू!!!!

आज सत्तेत येण्यासाठी आणि ती टिकवण्यासाठी जवळपास प्रत्येक पक्षाचे धोरण हेच आहे. अगदी नगरसेवकापासून थेट सर्वोच्च पदावर आरूढ होण्यासाठी हीच रणनीती अवलंबली जातेय. पूर्वी पासून हेच चालत आलंय म्हणा. हुकूमशाही पेक्षा ही लोकशाहीतली फसवेगिरी बरी म्हणायची पण आता अगदी उबग आल्यासारखं वातावरण झालंय. योजनांची अंमलबजावणी आणि समाजाचे प्रश्न, ह्यात भयंकर विसंगती दिसून येते. कोणीतरी कोणाला चिथवावं, त्याने रडावं, कोणीतरी चुचकारावं आणि आपल्या पदरात हवं ते दान पाडून घ्यावं, हे समीकरण सध्या चांगलं जोर धरतंय. गेल्या १० वर्षात झालेल्या घटना बघितले तर आपल्या सहज लक्षात येईल की हे तंत्र IndiaAgainstCorruption पासून आत्ताच्या शेतकरी संपापर्यंत सगळी कडे वापरल्या गेलंय. कधीतरी ह्यातून क्रांती घडल्यासारखे वाटले होते पण नंतर आमआदमीपार्टी च्या रुपात एक विचित्र राजकीय पर्याय समोर आला, ज्याच्या corrupt असण्याचे पुरावे माध्यमं दाखवत आहेत. ह्याच माळेत भर पडली होती गुज्जर आंदोलनाची, विविध जातींच्या आरक्षणाची, मराठा क्रांतीमोर्चाची, वेगळ्या विदर्भाची आणि पूर्वे कडल्या गोरखा आंदोलनाची. ह्या सगळ्यांमध्ये ‘हमे चाहीये आजादी’ म्हणणारे कन्हैया कुमार सारखे DU चे विद्यार्थी जन्माला आले आणि काश्मीरप्रश्न लावून धरणारे फुटीरवादी पण आलेच. 

प्रत्येक विषयाचे राजकारण करून त्याचा फायदा कसा करून घेता येईल, ह्या स्पर्धेत प्रत्येक छोटा मोठा नेता अग्रणी असतो. खुद्द मोदींना पण वेळेला हा मोह आवरत नाही तर बाकीच्यांचे सोडूनच द्या…..सतत प्रसारमाध्यमांमध्ये ‘ब्रेकिंग न्यूज’ मध्ये वावरण्यात काहींची धडपड असते, नाहीतर घोटाळ्याच्या रूपाने एखादा छोटा गुंड मोठा नेता होऊ पाहत असतो. प्रसारमाध्यमं आणि वर्तमानपत्रातील अग्रलेख हे जणू कुण्या पक्षाचे मुखपत्र असल्यासारखे वाटते. सामान्य जनतेच्या मूलभूत प्रश्नांना केंद्रस्थानी ठेवून विकासकामं होत आहेत हे मान्य करायलाच हवं पण त्यामागं समाजसेवा सोडा पण समाजाचा मूलभूत विकास, ही भावना कमी जाणवते. पुढच्या निवडणुकीत आपलं account renew व्हावं ह्या अपेक्षेने सगळा बनाव मांडला जातो असं वाटतं. ह्या सगळ्या करामती करतांना चुकून समाजाचे (इथे मला सर्व घटक अपेक्षित आहे, सर्व जाती, लिंग, पंथ आणि हो त्यात पर्यावरण पण आले. फार जुनाट विचार असेल हा, नाही का?) उत्थान झाले तर ठीक आहे असा काहीसा agenda प्रत्येक नेत्याचा दिसतो. राजकीय पक्ष जन्मास आले ते नेहमीच एका सामाजिक क्रांतीमधून, विशिष्ट विचारसारणीतून ज्याचा गाभा समाजनिर्मिती होता. एखाद्या गावाचा, शहराचा किंवा अगदी देशाच्या विकासात सुशिक्षित, सर्वसमावेशक आणि सुजाण समाजाची महत्वाची भूमिका असते. त्यातूनच आपल्या सारखी सर्वात मोठी लोकशाही जन्माला आली होती जिच्या केंद्रस्थानी सामान्य समाज प्रमुख घटक म्हणून होता. सत्तेच्या हव्यासापोटी हे स्थान त्यांच्यापासून हिरावून, ५ वर्षातून एकदा दखल घेतली तर नशीब, अशी अवस्था झाली आहे. सत्तेत आल्यावर तिकडे मुंबईत गणेशोत्सव आणि दहीहंडीच्या नावांखाली शांतता परिसरात लोउडस्पीकर लावले जातील आणि जनतेच्या श्रद्धेचा अंध बाजार मांडल्या जाईल. मंडळांचे वर्चस्व, राजकीय दडपशाही, चौपाटी चे प्रदूषण आणि traffic चा बोजवारा!! नित्यनेमाने ठरलेले अडथळे. ह्या सगळ्यासाठी वाढीव सुरक्षा, यंत्रणा आणि अनुदान. हे झाले एका धर्माचे, इतर बद्दल तर बोलायची सोय पण नाही कारण त्याने असहिष्णुता बळावते. आज टिळक असते तर त्यांनी सर्वात आधी गणेशोत्सव बंद करून विकासोत्सव साजरे करण्यास सांगितले असते. समाजाला आज खरी गरज आजे ती ज्ञानयज्ञाची, सलोख्याच्या ईदेची आणि माणुसकी साजरी करणाऱ्या SantaClaus ची. ही वैचारिक चळवळ घडवून आणणारे अनेक बुद्धिजीवी, समाजसेवक म्हणण्यापेक्षा समाजाचे हितचिंतक आज कार्यरत आहेत. आपल्याकडे चोख काम करणारी उत्तम व्यवस्था आणि हुशार अधिकारी मंडळी पण आहेत, जे सतत नवा आदर्श समाजासमोर ठेवत असतात. निःस्वार्थ, निरपेक्ष निर्णय घेणारे काही नेतेमंडळी पण आहेत. ह्या सगळ्यात भर हवी एका अश्या समाजाची जो माझं न म्हणता आपलं म्हणेल, जो धर्म, जात, स्त्री-पुरुष भेद न बघता, राष्ट्रनिर्मिती ची आस ठेवेल. धनाच्या श्रीमंतीपेक्षा गुणांच्या श्रीमंती साठी झटेल. आपल्या देशाला ही कलाटणी घेणे अवघड नक्कीच नाही पण हे पाऊल आज उचलल्या जाणं संपूर्ण जगाच्या दृष्टीने फार महत्वाचे ठरेल. ‘सर्वे सुखिनः सन्तु, सर्वे सन्तु निरामया’ चा संदेश देणाऱ्या ह्या भूमीला गरज आहे अश्या भूमीपुत्रांची जे अश्या समाजाची निर्मिती करेल ज्याचा ‘योग’ हा पाया राहील. योग मानवाचा आणि पर्यावरणाचा, योग डाव्या आणि उजव्या विचसरसारणीचा, योग स्वाध्यायाचा आणि राष्ट्रविकासाचा. चिरंतन काळ टिकण्यासाठी गरज असते सुयोग्य आणि शाश्वत प्रयत्नांच्या जोडीची. आजचा तरुण विचारांनी प्रगल्भ आहे, समाजाचे नेतृत्व करण्याच्या क्षमतेचा आहे फक्त त्याचे समाज विघातक, भ्रष्ट, असुरी शक्तींपासून संरक्षण करण्याची गरज आहे. हे तेव्हाच शक्य होऊ शकते जेव्हा समाजाच्या जाणिवेच्या कक्षा रुंदावल्या जातील. ह्यासाठी ‘स्व’ च्या कोषातून बाहेर पडून ‘हे विश्वची माझे घर’ ह्या संकल्पनेला शरण जावं लागेल. प्रत्येकाच्या हृदयातून जेव्हा हा भाव उमटेल तेव्हाच ज्ञानेश्वरांचे पसायदान सत्य म्हणून अनुभवता येईल आणि ‘सुखीया जाला’ चा अर्थ कळू शकेल.

– सुमंत सांबरे

Posted in Uncategorized | 4 Comments

वसंत आता सरतोय

वसंत आता सरतोय….
कुठे होतेय पानगळ, तर कुठे नवी पालवी झाडांवर दिसतेय
कसला विलक्षण प्रवास आहे हा,
एकाची शेवटाकडे आणि एकाची नवी सुरवात होतेय
वारा सुद्धा जोर धरतोय, उनाड फिरतोय रानांतून
धूळ उडवून धूसर करतोय नजर, जी बघू पाहतेय भविष्य
कसे असेल काय असेल, सुखकारक असेल का परत सुकलेले, शुष्क
दारातला आंबा, बहरलाय यावर्षी
अवकाळीची चाहूल लागूनही मात्र, तग धरलीये त्याने
गोड घास घेतल्यावर तोंडी पाणी लागू देईल का हा मोहोर
का परत तीच खिन्नता, कोरडेपणा आणि रिक्तता!!!
रान वणवा दरवर्षीप्रमाणे पेट घेइलच, घेऊ दे यंदाही
नेऊ दे त्याला सर्व जुन्या आठवणी त्या रितेपणाच्या
पेटवू दे होळी नयनी दाटलेल्या आसवांनी
भिडू दे आभाळाला आता धग ह्या दुःखाची
दाटू दे थोडे पाणी त्याच्या आटलेल्या डोळ्यांतही
बसू दे म्हणावं घडी परत वसुंधरेच्या संसाराची,
करू दे तिच्यासवे निसर्गाला, आता पुनर्निर्मिती!!!!!

Posted from WordPress for Android

Posted in Uncategorized | 1 Comment

आली शिवजयंती

कोटी कोटी प्रणाम राजे,
करतो तुम्हां मुजरा, राजे
आज आपला वाढदिवस, तारखेनी बरं का….जयंती साजरी करायचा पण सगळा घोळच आहे. कुणी तिथीनुसार करतात, कुणी तारखेनी. आपल्या नावाचा जयघोष करायला तमाम जनता वर्षातून ठराविक काही दिवस निवडते – जयंती, पुण्यतिथी, राज्याभिषेक सोहळा…
आपले कार्य थोर, मार्गदर्शक, अभिमान वाटावा असे. आपला प्रत्येक श्वास हा चैतन्याचा झरा आणि सर्वांसाठी आदर्श ठरणारा. पण खंत ही की आपल्या जीवनकार्यांमधल्या ठळक घटनाच तेवढ्या साजऱ्या होतात. अगदी एखादा सण साजरा व्हावा, तसे सगळे विशेष दिन साजरे करतो आम्ही. DJ लावतो, रॅली काढतो (वाहतुकीचे नियम धाब्यावर बसवून), वेगवेगळी शिबिरं भरवतो, वर्गणी वजा खंडणी गोळा करून मस्त कल्ला करतो. असे घडले नाही तर celebration वाटत नाही राजे! वाढदिवस गाजल्या सारखा नाही वाटत……प्रत्येक पुढारी (ह्यात गल्लीतली पोरं देखील आली) आपले वर्चस्व गाजवण्यासाठी, जनतेमध्ये आपली ओळख (खरं तर दबदबा, दहशत) निर्माण करण्यासाठी आपल्यासारख्या महापुरुषांचा आधार घेतात. शोकांतिका ही आहे की आज कुणीही राजनेता आधी बनतो आणि चुकून माकून त्याने जनतेसाठी काही केलेच (जनता म्हणजे जातीनुसार वर्गीकरण समाज पण आलाच) तर नंतर तो लोकनेता म्हणवतो.
आम्ही आपले चरित्र लहानपणापासून ऐकले, वाचले, शाळा-कॉलेज मधून अभ्यासला. आपण राजघराण्यांतले असून, सामन्यांमध्ये रममाण होत. आपल्याला स्वराज्यातील प्रत्येकाने ‘जाणता राजा’ ही पदवी त्यामुळेच बहाल केलेली. पण आज गल्लीबोळात दादा, भाऊ आणि साहेब जन्माला आल्यापासून आपल्या आदर्शांना तडा गेला आहे. आपली प्रतिमा (फोटो आणि मूर्ती नव्हे)मलीन करण्याचे कार्य ह्या साऱ्यांनी सुरु केले आहे. आपल्या जयंतीच्या ‘अश्या’ कार्यक्रमांमधून जाणार संदेश फारच चुकीचा वाटतो. जमेची बाजू हीच की आपण हे सगळे बघायला आज नाही. असला थिल्लरपणा आणि भंपकपणा आपल्याला नक्कीच रुचला नसता. स्वराज्याची स्थापना आणि ते बळकट करण्यारे आपण खरे कर्मयोगी होता!!! आज कृती कमी नि दिखाऊपणा जास्त असे, समीकरण झाले आहे. आजचा तरुण हा नको त्या गोष्टींना प्राधान्य देऊन, ह्या so called celebration साठी धडपडतो. आपण दिलेले स्वराज्याचे व्रत आणि आपल्या कल्पनेतील सुराज्याचे चित्र, अजून दूर आहे असे वाटते.
आपल्या व्यक्तिमत्त्वाचा प्रत्येक पैलू समाजासाठी एक धडा ठरणारा आहे. आपली न्यायप्रियता, कुशल प्रशासन, निष्ठा, वचनपूर्तता हे आज सारेच हरवलंय. आम्ही भरकटलोय, पार विसरलोय स्वराज्याची व्याख्या!! मिळालेले वैभव गमावण्याची परंपरा तेवढी आम्ही जोपासली आहे. आपलं नाव सर्वांच्या मुखी आहे पण सर्वांच्या अंगी गुण नाही, ती देशप्रेमाची भावना नाही आणि मातृभूमीसाठी बलिदान देण्याची तयारी नाही. भाऊबंदकी आपल्याही वेळेस होती पण आपण त्याला घातलेला आळा, आज कुणी घालू शकत नाही. सारीच लूट माजली आहे. अगदी मोगलाई नाही, पण असेच चित्र राहिले तर रयतेवर तेच हाल भोगण्याची वेळ येऊन ठेपेल.
राजे,आपण परत या असे नाही म्हणणार मी. त्यापेक्षा ह्या परिस्थिती मध्ये आपला संदेश प्रत्येकामध्ये रुजेल असे करण्यासाठी बळ द्या. मिळेल त्या माध्यमातून जनतेसाठी खर्ची पडता यावे असे यज्ञ घडू द्या. प्रत्येकाच्या मनामध्ये, आचारणामध्ये जेव्हा जन्म घ्याल तो प्रत्येक क्षण आपला जयंतीसोहळा होईल.

-सुमंत

Posted from WordPress for Android

Posted in Uncategorized | 1 Comment

Threads of Life

I am losing threads from a piece of art
My life was a wonderful canvas which tore apart..
It was woven with compassion, and the strings entangled underneath..
It was soft like feather, but experienced friction beneath..
There were thunders, showers and all possible hardships,
The canvas soaked it all well, and the fabric was ready for all nature’s mischiefs..
In the days of summer, it faced the dry weather sans pouring emotions or lightening lustre..
The canvas was now a cloth with just a serene gesture.
Suddenly it lost its charm, there ws no desire to re-grace..
It felt relaxed and envisioned its solace..
Threads felt loosing apart from the piece,
It was leaving back a life with ease..
Free were these threads to merrily flow,
Without any entanglement, it was now time to glow…

-SuShrut

Posted from WordPress for Android

Posted in Uncategorized | 1 Comment

दो बातें अनकही

दो बातें अनकही
थी ग़लत या फिर सही
तमन्ना दबी है दिल में
खो गया वो लम्हा कही

चाहत की पुकार,
तू सुन ना पायी कभी
जख़्म जो दिए तूने,
ताजे और गेहरे है अभी

अब किसी मोड़ पर, फिर मुलाक़ात ना हो जाये
जिन्दगी की किताब से सुनहरे पन्ने ना लौट आये

हर दिल में बातें होती है कई
खो जाता हैे यादों में, पुरानी या नई

सुलगते रहता है, तड़पते रहता है
कह नहीं पाता है, कुछ कर नहीं पाता है
खामोशी से घुट घुटकर, गम के आँसू पी जाता है

घरोंदा होता है दिल, ऐसी अनगिनत यादों का
कोलाहल ये होता है, बेजुबान होटों का
महसूस ये होती है,
तीखी कटार सी – मद्धम सितार सी

दिल में होती है हर पल
दो बातें अनकही

Posted from WordPress for Android

Posted in Uncategorized | Leave a comment